Bij aanvang kondigde Barrez aan dat hij voor de pauze een zwart verhaal ging brengen over de toestand op onze planeet, en dat was niet gelogen. Desondanks konden we halverwege horen dat de man optimistisch blijft. De focus van zijn betoog, en tevens denkwereld, was en is dan ook opgebouwd rond de vraag: hoe kunnen we een menselijker samenleving maken? Een urgente vraag.

Het 45 koppige publiek kreeg een overzicht van de opstapeling van crisissen die we vandaag kennen: de voedselcrisis, maar ook de sociale crisis, de financiële en bijgevolg ook economische crisis, de democratische en ecologische crisis. Vooral op die drie laatste werd dieper ingegaan.

 De democratische crisis werd omschreven als onze collectieve onmacht om antwoorden te bieden op de grote problemen vandaag. Een onmacht die we zien op het politieke niveau. Maar vooral het gebrek aan economische democratie werd breed ontleed. De economische instorting net na de eeuwwisseling in Argentinië (filmpje) toonde hoe neoliberale recepten als privatisering van diensten, bij niet gedoseerd gebruik, tot catastrofes leiden. Het filmpje hierover gold vooral al voorbeeld van het falen van democratie en politiek.

Argentinië was een te trouwe leerling van het IMF en stortte zichzelf in het economische ravijn, maar doen andere landen het zoveel beter? Welk land heeft nog greep op de economie?

 De zeepbellen van Amerikaanse bankier die rommelkredieten verkochten voor gouden knikkers, veroorzaakten de financiële crisis van vandaag. Noch meer dan de Amerikaanse, waren het de Europese banken die massaal in de val tuimelden. We hebben aangaande goedgelovigheid geen lessen te geven aan de Argentijnen, was de boodschap. En vooral: journalisten, politici en bankiers zijn niet bij machte hun taak met succes te volbrengen. Niet in Argentinië, ook niet elders op de wereld.

Vervolgens ging het verder over de genadeloze jacht op ecologische waarden, structureel veroorzaakt door het trimestrieel (nvdr: de spellingscontrole wil dit veranderen in ‘triestig’) denken van de aandeelhouders economie waarin we leven. Net als de mensenrechten hebben die ecologische waarden geen afdwingbaar recht. De WTO, de Wereld Handels Organisatie van de VN, hebben dat recht wel toegekend aan geld, goederen en diensten. Een misvatting en de omgekeerde wereld, aldus noch Dirk Barrez, en tevens: de oorzaak van veel sociaal onrecht.  

We kennen de mantra ‘ja, maar het kan niet anders’ als teken van machteloosheid tav de huidige toestand. Bij een ongewijzigde houding moeten we rekenen op een sociale, ecologische ineenstorting rond 2050. Geen optie dus om deze overtuiging ongemoeid te laten.

 De opbouw

Wat volgde was een pleidooi om onze toekomst zelf in handen te nemen. Te beginnen met een nieuwe oriëntatie voor onze sociale bewegingen en ngo’s. Die moeten niet langer afkerig staan van het koesteren van utopieën. Ze niet afbranden als naïef, maar ze cultiveren als denkbeelden voor de toekomst.

De bewegingen kunnen maar beter meteen ook, werk maken van het creëren van eigen middelen om hun doelen waar te maken. Een verwijzing naar de coöperatieve banken, verzekeringen, winkels en media waarover de bewegingen vroeger wel beschikten. Alleen de boeren hebben nog machtige coöperaties, zo ging het voorbeeld. Los van het debat over het zinnig aanwenden van die macht, heeft Aveve per jaar een omzet van 600 miljoen €, tegenover de Wereldwinkels die samen 20 miljoen € per jaar verzetten. Hun machtsverhouding is navenant. Voorbeelden uit allerlei buitenlanden toonden alleszins aan dat de bewegingen via eigen middelen veel betere resultaten halen.

Waar is de nieuwe gemeenschapsbank, een “groene ASLK”? En waar blijven de politici die in de parlementen overgaan tot fundamenteler vragen, om tot fundamenteler antwoorden te komen? Waarom openen de mensen die voor een menselijke samenleving zijn niet dat urgente debat? En veel meer vragen, met hier en daar antwoorden, sloten de avond af.

Op de volgende editie van Leuven-Zuid is Gie Goris te gast, hoofdredacteur van Mo* Magazine. Naar aanleiding van de campagne van Broederlijk Delen zal hij het hebben over India, op woensdag 4 maart. Alweer een aanrader.

Deze avond werd georganiseerd door leuvencentraal.org, Masereelfonds, Socialisme Zonder Grenzen, en Voedselteams