Dezelfde signalen werden/worden over heel Europa gegeven door familiale boeren en producenten.  In het recente akkoord van de Vlaamse regering wijden ook de coalitiepartners er enkele zinnen aan: ze stellen te zullen streven naar faire en transparante prijsvorming ‘met bijzondere aandacht aan de prijs die uitbetaald wordt aan de producent’, dat moet onder andere via ketenovereenkomsten gebeuren.

Van op  het Europese niveau kwam hetzelfde antwoord dat neerkomt op meer transparantie en vrijwillige inspanningen. Het doet denken aan het herenakkoord omtrent de hoge bonussen van CEO’s en bankiers, transparantie zou geboden worden en als vanzelf zou een zekere matiging gaan optreden. Ondertussen weten we beter. We  vrezen dus dat noch het transparant maken van de winstverdeling, noch het rekenen op een grotere sociale gevoeligheid van de grote (voedsel)bedrijven en distributieketens enig soelaas zal brengen. Andere en sterkere maatregelen zijn nodig. Nu heeft het er alle schijn van dat er met wat lippendienst tijd wordt gekocht en wordt gehoopt dat de onzichtbare hand zal zorgen voor lagere energiekosten en hogere prijzen op de internationale voedselmarkt. En zo zou zonder echt ingrijpen alles toch weer goed komen, boeren tevreden en weer in de stal of op het veld.

Maar de Vlaamse dagbladen hadden ook oog voor een alternatieve uitweg uit de crisis, ten bewijze een ander rijtje titels: ‘revival moestuinen door voedselcrisis’, ‘nieuwe winkelformules voor streekproducten zien volop kansen voor groei’, ‘vers verkoopt vanzelf’, ‘hoeveverkoop boekt omzetstijging van 25%’ , ‘Voedselteams zitten in de lift’, ‘regionale identiteit kan boeren inkomsten opleveren’, ‘de authentieke keuken is de nieuwe hype’.

Aan de basis ligt de overtuiging dat de voedselvoorziening op een regionaal niveau een volwaardig alternatief is voor het industriële model. Of toch een alternatief dat ‘in’ is.

Het wijst er ook op dat de internationale voedselconcerns veel van hun krediet verloren hebben. Ze zijn medeplichtig aan een landbouwmodel dat grote ecologische schade brengt, ze tonen zich ongevoelig voor sociale wantoestanden, ze zijn inhalerig als het gaat om de verdeling van winsten, ze bewegen zich op de opengooide landbouwmarkten als een pletwals, rollend over familiale boeren, agrarische landschappen en traditionele voedselculturen.

Er wordt langzaam een tegenbeweging zichtbaar, waarbij verbruikers een andere benadering van voeding ontwikkelen. De sector van de biologische voeding loopt op dat vlak in de kijker. De directe verkoop, via een korte keten, komt –getuige de artikels- ook beter in beeld.

Het Vlaamse regeerakkoord blaast op dat vlak warm en koud tegelijk. Ze stelt dat de VLAM seizoens- en streekgebonden productie moet promoten en ook dat streekgebonden productie en levend erfgoed moet gestimuleerd worden ‘vanwege de maatschappelijke historische relevantie’. Dat klinkt wel erg Bokrijk. Bovendien staat het in contrast met de sterke klemtoon van het hoofdstuk landbouw in het regeerakkoord op het aangaan van de concurrentie op internationaal niveau.

In Frankrijk, van oudsher een land met een grote invloed van de agrarische sector op het beleid, heeft men de economische en ecologische troeven van de korte keten wel ingezien. In het voorjaar werd er op dat vlak een veelomvattend plan aangenomen. Het plan Barnier telt dertien maatregelen gaande van het opnemen van vormen van directe verkoop in de landbouwopleidingen, de bescherming van landbouwgronden, het sensibiliseren van lokale besturen omtrent de mogelijkheden voor de korte keten, ….

Het plan is niet het best denkbare, maar wel een trendbreuk. In Vlaanderen en de rest van Europa  is de overheersende mening, dat er wel een niche is voor korte keteninitiatieven, maar een groter en economisch potentieel wordt er vooralsnog niet in gezien. Althans onvoldoende om er een beleid voor uit te stippelen. Je zou anders verwachten met drie partijen die zich, in meerdere en mindere mate, regionalistisch opstellen, toch op het culturele vlak.

Een laatste reeks titels van kranten- en webartikels om het af te leren dan, sommigen van socio-culturele organisaties deze keer, vaak om infocampagnes te schragen of lanceren: ‘de wereld verbeteren door anders te eten’, ‘anders eten om minder te wegen op de aarde’, ‘boeren redden de wereld’, ‘VN vragen radicale wijziging landbouwbeleid’  of één van onze favorieten, ‘kiezen voor duurzaamheid in de supermarkt, kopen of niet?’.

Als verbruikers kunnen we een belangrijke bijdrage leveren aan het herwaarderen van kleinschalige boeren, aan de strijd tegen klimaatopwarming, tegen sociaal onrecht en honger. Zelf spreken we over duurzame landbouw en ook in het regeerakkoord wordt de term duurzaamheid veel gebruikt, maar welke eieren kopen we daarvoor?

Een voorbeeld toont aan dat we van de mooie retoriek niet noodzakelijk veel moeten verwachten. De regering wil de afschaffing van exportsubsidies (op Europees niveau en tegen 2013) wel ondersteunen, maar stelt dat men ‘in tussentijd nog wel tijdelijk kan teruggrijpen naar dit marktregulerend instrument’.

Alweer een flauwe poging tot beleid. Het ‘marktregulerend instrument’ waarvan sprake zorgt voor de veel beklaagde dumpingpraktijken van Westerse bedrijven in het Zuiden en de teloorgang van de kleinschalige landbouw aldaar. Er is een duidelijk verband met de cijfers over chronische hongerlijders die pieken als nooit tevoren.

Conclusie: voedselrellen en boerenprotesten volgen elkaar op, een ander landbouwbeleid is hoogstnodig, Het beleid van onze Vlaamse en Europese overheden blijft de belangen van de grootindustrie voorop stellen, al laten ze voorzichtig uitschijnen dat ze wel beter weten. Hoezo krachtdadige regering, waar is het goed bestuur, wiens belangen wil men dienen?