Kalender
-
30 Sep 2010 - 20:00
Jérôme Dehondt over de korte keten
|
In Parijs sprak ik met Jérôme Dehondt, lid van de Amap Ile-de-France en vrijwillige deelnemer aan de werkgroep die in Frankrijk het plan voor de ondersteuning van de korte keten* stoffeerde. Het was de voormalige landbouwminister Michel Barnier, van de centrumrechtse UMP, die het plan lanceerde vlak voordat hij zijn ministerschap opgaf voor zijn kandidatuur voor de EU-verkiezingen.
Wat vinden ze bij de Association de Maintien de l’Agriculture Paysanne (AMAP) van het plan zoals het finaal werd goedgekeurd? Met die vraag stapte ik de trein op richting Gare de Lyon.
Jérôme Dehondt was lid van de werkgroep voor AMAP en zat naast collega vertegenwoordigers van boerensyndicaten en wetenschappelijke instituten, van consumentenorganisaties en ministeries, van detailhandelaars en de koepel van bioproducenten …
Welke factoren hebben de interesse van de Franse regering kunnen opwekken voor de korte keten, welke context maakte dit plan mogelijk?
Er was duidelijk een samenloop van omstandigheden. De bodem onder de rest van de context is wellicht de publieke opinie die meer dan ooit openstaat voor vormen van alternatieve, directe verkoop. De media zijn er tegenwoordig ook graag bij als er in dat verband iets te melden valt.
De minister zelf was ook iemand met een uitzonderlijke wil om hiermee iets aan te vangen. Hij bracht een uitgebreid pallet aan organisaties rond de tafel voor de vorming van een werkgroep om voorstellen te ontwikkelen. Het was een werkgroep die heel intensief werkte en om de paar weken een overleg had. Er zat vaart in, wellicht omdat de minister wist dat hij zou aftreden .
Verder was de input van de wetenschappelijke instituten van groot belang: doordat zij met nieuwe en relevante studiegegevens afkwamen, kreeg de hele korte keten idee een geloofwaardigheid in economische termen, die het voordien nooit had gehad.
Welke waren de drijvende krachten achter het tot stand komen?
Tot onze verassing nam zelfs de FNSEA (de grootste Franse boerenvakbond voor gangbare boeren) deel aan de gesprekken. Wellicht zagen ze de plannen als een bedreiging voor hun lange keten circuits, het feit dat ze erbij waren maakte al direct duidelijk dat het serieus was. Daarnaast waren boerensyndicaten als de Conféderation Paysanne en andere groene boeren evidente voorstanders.
De verscheidene korte ketennetwerken van Frankrijk waren erbij, naast onszelf ondermeer Reseau Cocagne. En onderzoeksinstituten als de INRA en de hogeschool voor de landbouw ESA Angers engageerden zich ook sterk.
Zijn er maatregelen die jullie belangrijk vonden maar die het uiteindelijke plan niet haalden?
Best wel, ik geef er een paar.
Er staan weinig maatregelen in met verband tot de nood aan meer boeren, de installatie van nieuwe projecten. We hebben gewoon te weinig boeren om onze eigen markt te verzorgen. Daarmee verbonden is de zorg voor boerderijovernames: meerdere tienduizenden boeren hebben een hoge leeftijd en zullen in de komende jaren stoppen (er wordt gesproken van 200.000 boeren voor Frankrijk, nvdr). Omdat boeren weinig sociale rechten hebben op bv pensioen, zijn hun gronden dikwijls het vastgoedkapitaal dat ze dan wel moeten te gelde maken. Een duidelijke oplossing of een voorstel om vlotte overnames te bekomen in het voordeel van de landbouw is niet gehaald. Verder in dat rijtje: er worden te weinig middelen uitgetrokken voor bijkomende opleidingscentra en de ondersteuning tijdens de omscholing tot boer, er is geen beleid afgesproken waardoor boeren gemakkelijker toegang zouden krijgen tot bankkredieten.
We wilden het begrip voedselsoevereiniteit tastbaar maken en vertaald zien naar het lokale, bijvoorbeeld kunnen lokale besturen best een grote rol spelen als ze willen. Waarom zouden we niet de logica hanteren die geldt voor de sociale woningbouw: een zeker percentage van de woningen moet voor de sociale markt voorzien zijn. Hetzelfde kan je doen voor landbouwgronden.
We hadden ook een vraag om meer maatschappelijke organisaties te betrekken in de structuren die beslissen over het verstrekken van subsidies, want die worden nu te veel gestuurd door de grote boerenvakbonden alleen. Daar was geen gehoor voor.
En welke zijn de sterktes van het plan?
Er is goed gewerkt op het in kaart brengen van de voorwaarden voor de economische leefbaarheid van de kleinschalige landbouwers.
Het plan is in onze ogen een begin van de herwaardering van het boerenambt. Dat is een humane verdienste die veel gevolgen kan hebben. Bijvoorbeeld kan dat het beroep weer aantrekkelijker maken voor jonge mensen.
Er werd ook een baken verzet door de erkenning van het belang van de landbouw voor de ruime samenleving en dus meer partners dan de gevestigde sectororganisaties. Zelfs bij een slechte uitvoering van de maatregelen, blijft die erkenning overeind.
Tot slot, de korte keten krijgt met dit plan eindelijk zicht op een verdiende erkenning als een specifieke methode en kanaal dat een werkbaar alternatief is voor veel problemen.
Hoe staat het ondertussen met de uitvoering?
Niet zo goed, de opvolger van Barnier toont weinig interesse en de werkgroep is nagenoeg helemaal stilgevallen.
Ik hoop dat er zich wel kansen aanbieden via de commissie Landbouw van de EU. Schijnbaar hoopt Barnier om de volgende commissaris voor Landbouw te worden. Zelfs als dat niet doorgaat, dan heeft Frankrijk nog altijd enkele verkozenen in de landbouwcommissie die het korte keten plan genegen zijn. José Bové bijvoorbeeld die werd verkozen op een groene lijst of Danten van de UMP die vroeger op het kabinet van Barnier werkte, …
Misschien kunnen netwerken als Urgenci en Reclaim the Fields de beweging alert maken voor deze kansen en kan er een initiatief komen vanuit de basis tav de commissie.
Het EU-budget voor landbouw is nog altijd fors en de politiek van exportsubsidies zou afgebouwd worden. Misschien is het een goed moment om dat geld anders in te zetten en resoluut voor de ommekeer te kiezen.
* De korte keten wordt in het plan ook omschreven en min of meer afgebakend. De goedgekeurde tekst gaat zo:
Een korte keten is een manier van commercialisering van landbouwproducten via een directe verkoop van producent naar consument, of via een indirecte verkoop op voorwaarde dat er maar één tussenschakel is. Enkele voorbeelden van directe verkopen zijn: hoeveverkopen, collectieve verkopen (collectief verkooppunt of collectieve groentemanden), de verkoop via merkten, de verkoop via huis-aan-huis rondes, de verkoop via internet, de op voorhand overeengekomen verkoop (bv bij AMAP worden boeren voor een periode betaald bij het begin van die periode). Voorbeelden van indirecte verkopen zijn: het traditionele of collectieve restaurant, een detailhandel, …
Hieronder links naar korte keten initiatieven in Frankrijk, verschillende netwerken organiseren lokale systemen naargelang hun eigen inzichten, AMAP is een gedeponeerd merk geworden, er is een levendig debat over de juiste evenwichten in de systemen:
http://www.reseaucocagne.asso.fr/
www.alliancepec-rhonealpes.org
Onderzoeksinstituten:
