Een voedselteam is een groep van mensen uit een zelfde buurt die gezamenlijk verse groenten, fruit, vlees, brood, zuivel, Wereldwinkelproducten … aankopen bij producenten uit de streek.
Iedereen kan lid worden nadat hij/zij een introductie kreeg in de principes en aanpak door een lokale verantwoordelijke. Als lid kan je wekelijks bestellen via de webwinkel, je haalt je bestellingen af in het depot in je buurt en betaalt de maandelijkse afrekening via een overschrijving bij de bank.
Lidmaatschap van de vzw kost 10€ per jaar, per gezin.
Als team bepaal je wat je koopt, bij wie je het koopt en welke criteria belangrijk zijn. Je komt minstens één keer per jaar samen om de werking te bespreken en bezoekt of ontvangt producenten die je team bevoorraden. Daarvoor werk je samen met de regioverantwoordelijke.
Voedselteams verschillen van elkaar, en ook de Vlaamse regio’s en provincies kennen aparte dynamieken. We streven wel naar een eenvormige teamadministratie.
Een team bestaat uit minstens een twaalftal huishoudens, liefst meer zodat de gereden kilometers voor de bevoorrading zoveel mogelijk renderen.
Het team organiseert zelf hun bestellijst, de betalingen, het depot (distributie van het voedsel), het overleg en de onderlinge afspraken.
Zij stellen daarvoor verantwoordelijken aan. Dat is geen must maar een aanrader. Doorgaans, maar niet altijd, worden de taken na enige tijd overgedragen aan andere leden en ontstaat er een beurtrolsysteem. Er zijn ook heel wat kleine taken te verrichten zoals de wekelijkse permanentie in het depot, de berichtgeving uit het team voor de website, het organiseren van een feestje of bezoek aan een producent, enzovoort. Uiteindelijk kunnen we allemaal wat doen, zo bewegen we samen.
Er is een verschil tussen de supermarkt als supergeoliede machine en een voedselteam. Via een team krijg je tal van kansen om de herkomst van je voedsel op een levende manier te kennen en ben je dus minder consument dan wel mens.
Er kan ook al eens iets mislopen met de bestelling of levering. Voedselteamers zeuren niet over deze onvolmaaktheden, maar proberen het systeem te verbeteren door erover te communiceren.
Leden van een voedselteam krijgen inzicht in het productieproces door het contact met de producenten. Dit contact gebeurt via mailberichten, briefjes in de groentenpaketten, wederzijdse bezoeken, nieuwtjes op de website. De leden krijgen via hun wachtwoord ook toegang tot de resultaten van een duurzaamheidsscreening van de producenten. Die screening gebeurt door de regioverantwoordelijken en peilt naar de toepassing van duurzame landbouwmethodes en de intenties om hier in de toekomst verder stappen in te zetten.
Door dit contact zien de leden hoe weinig vanzelfsprekend landbouw vandaag de dag is. Ze aanvaarden eventuele kleine onvolmaaktheden als een gevolg van klimatologische of andere omstandigheden.
Een Voedselteam doet inkopen op basis van de behoefte en de waardering voor de producenten en zijn product. Niemand is verplicht om wekelijks in te kopen, ook daar willen we niet aan meedoen. We vragen de leden wel om regelmatig af te nemen omdat de producenten hun verkoopsverwachtingen (en zaaiplannen) afstemmen op basis van het aantal leden.
Soms vraagt een producent aan een team om voor een minimum bedrag te kopen. Zonder een minimum omzet is het namelijk niet rendabel voor de producenten en worden er zinloze voedselkilometers gereden. Producenten organiseren zich vaak wel om het transport gezamenlijk te doen en op die manier het aantal voedselkilometers nog meer te beperken.
Je merkt het: bewust kiezen voor voedselteams vraagt een, zij het kleine, inspanning. De beloning is wel dat je gezonde voeding koopt die een steun betekent aan de kleinschalige landbouw uit je streek en die de boeren in het Zuiden de ruimte biedt om hun eigen landbouw te ontwikkelen.