Als de Vlaamse boeren hun productie beter afstemmen op de groeiende vraag naar biologische voeding, doen ze een uitstekende zaak: voor de toekomst van hun sector, voor het milieu, voor onze gezondheid en de veiligheid van ons voedsel. Maar er is meer nodig en vooral missen we voldoende aandacht voor de korte keten in het plan. 

De belangrijkste partners bij het opstellen van het meerjarenplan waren de Boerenbond, het Belgisch Boeren Syndicaat en Bioforum. Samen met de administratie van het bevoegde kabinet vormen zij ook de stuurgroep die zal toezien op de uitvoering van het plan.

Bij de start van de inspraakronde was ook Voedselteams erbij. We schrijven 9 november 2007, wanneer in Leuven wordt samengekomen voor de start van een brede consultatie. Daarna volgden nog drie dialoogmomenten. Voedselteams had zich opgegeven voor de groep die de ketenontwikkeling zou behandelen, maar werd om onduidelijke redenen niet uitgenodigd.  
Een grote leemte in het plan is, mede daardoor, de aandacht voor de ontwikkeling van de korte keten. Op één paragraafje wordt het afgehandeld, geen enkele maatregel is opgenomen, het staat er zo: 
“ Voor de biologische landbouw is het belangrijk dat de korte keten verkoop blijft gestimuleerd en gepromoot worden. De korte keten blijft een belangrijk segment binnen de biologische sector die gericht is op een bepaalde groep van consumenten. Deze korte keten kan op het gebied van sociale duurzaamheidcriteria een sterke rol vervullen.”

Waaraan zal er wel gewerkt worden vanaf januari? 
Het gaat over zes hefbomen, we kunnen ze clusteren in drie onderdelen.  
De productie moet stijgen door bedrijven in omschakeling beter te steunen. Meer bio bedrijven dus, met grotere overlevingskansen door verhoogde teeltopbrengsten en productiekosten die omlaag moeten. Daarvoor zal onderzoek en kennisuitwisseling georganiseerd worden.
De afzet van de producten moet beter geïntegreerd in de reguliere afzetkanalen, lees de veilingen, de distributie en groothandels.
Voor een uitbreiding van de marktafzet van bio producten voorziet het plan in twee ingrepen. Extra communicatie en educatie enerzijds en het leggen van een brug naar andere beleidsdomeinen. Dat wil zeggen: de sectoren onderwijs, milieu, economie, overheidscatering … moeten ook maatregelen voor de bio landbouw voorstellen.

Voedselteams hoopt samen met de minister en alle betrokkenen dat de maatregelen zorgen voor meer Vlaamse biologische landbouwbedrijven en meer inlandse bio producten in de supermarkten.

Voor de producenten uit de sector lijkt het plan maar ten dele een oplossing te willen. Van de 230 Vlaamse bioboeren zijn er heel wat die hun afzet in de eerste plaats via een korte keten organiseren: thuisverkoop, groentemanden, voedselteams, enzovoort. 
Bij de biologische tuinders zal dat aandeel nog veel hoger liggen, bij de akkerbouwers is de korte keten onbestaande. Globaal genomen schatten we in dat 30% van de bioboeren op die manier werken, exacte cijfers zijn er voor het Vlaamse niveau niet voorhanden.

Bij deze groep kan je ook nog de duurzame boeren en producenten tellen die kleinschalige bedrijven runnen waarvoor de kosten voor het behalen van een biolabel te hoog zijn. Hun visie houdt op het vlak van ecologische bedrijfsvoering vaak rekening met meer factoren dan de criteria voor een bio label vereisen, maar voor de administratie en de sector zijn ze geen deel van het bio verhaal. Nochtans zijn zij de eerste die, mits een goede ondersteuning, de stap naar bio zouden kunnen zetten.

Het plan zet in op schaalvergroting. Voor veel producenten, ook de meeste die samenwerken met Voedselteams, is die schaalvergroting dus geen optie. Zij hebben net een keuze gemaakt om te gaan voor eigen verwerking, diversiteit en het zoveel mogelijk rechtstreeks vermarkten van hun producten.  
Daarom hebben wij er bij de medewerkers van de minister op aangedrongen om voldoende middelen vrij te maken voor het ondersteunen van de korte keten. 
Zo zouden er middelen moeten zijn voor onderzoek naar het optimaliseren van de distributie binnen de korte keten. Dit is een complexe materie en er is te weinig kennis aanwezig om deze distributie te professionaliseren. Nochtans zijn wij er van overtuigd dat dit veel mogelijkheden en kansen biedt om ook via deze alternatieve kanalen tot meer afzet te komen. De groeiende interesse voor Voedselteams, voor streekproducten, voor vergeten groenten en rechtstreekse relaties met nabije landbouwers, zijn ook kansen. Men mag die niet negeren. 

Ondertussen is 2009 wel heel nabij, en over de financiering van het plan blijft het tot vandaag heel stil, ook over een jaarplan voor 2009 is niets geweten. Althans niet door de buitenwereld. 
Het is de stuurgroep die projecten zal indienen en daar dan de middelen zal voor krijgen en we weten nu al zeker dat er niets voorzien is om de korte keten te steunen. De kleinere producenten en de organisaties die voor hen opkomen staan dus in de kou. 

Er zijn trouwens nog zuiver economische argumenten die de keuze voor een grootschaliger landbouw twijfelachtig maken. De teeltopbrengsten in de kleinschalige landbouw zijn wereldwijd groter dan in de bedrijven die op grote oppervlakten werken. Bovendien, in de huidige wereldwijde crisis is de boer er niet mee gebaat dat men de landbouwbedrijven nog groter wil maken, nog afhankelijker van de wereldmarkt of van grootwarenhuizen die enkel economische principes hanteren. Het strategisch plan wil net die groei naar grootschaligheid financieren. Het valt te betwijfelen of de banken in dit verhaal zullen mee gaan als de boer komt aankloppen om nog te investeren.

meer info over het Strategisch Plan: http://lv.vlaanderen.be/nlapps/docs/default.asp?fid=92